2002-ci ildə monastır kompleksi UNESCO-nun Dünya Mədəni İrsi Siyahısına daxil edilib. Monastır Bizans imperatoru Yustinian (527-565) dövründə tikilib. Köçəri tayfaların davamlı basqınlarından qorumaq üçün monastır 537-ci ildə qalaya çevrilib. İslamın banisi Məhəmməd peyğəmbər, ərəb xəlifələri, türk sultanları və hətta Napoleon monastıra himayədarlıq edərək onun talan edilməsinin qarşısını alıblar. X əsrdə monastır ərazisində məscid tikilib – bu da, onun dağıdılmasının qarşısını alan müdrik bir addımdır. Uzun tarixi boyunca monastır heç vaxt ələ keçirilməyib, dağıdılıb və ya hətta zədələnməyib.
Əhdi-Ətiqə görə, Tanrı ilk dəfə Musa peyğəmbərə göründüyü alovlarında Yanan Kol, monastır ərazisində bitir. 324-cü ildə İmperator Konstantinin anası Yelena, Yanan Kolun yerində bir ibadətgah tikməyi əmr etdi. Əsrlər boyu Müqəddəs Yekaterina monastırı bir çox ikona, qədim kitab (palimpsest), zənglər və kilsə qablarını saxlayan ənənəvi ziyarət yeri olmuşdur. Son illərdə bu çoxdan unudulmuş ziyarət ənənəsi yenidən canlandı.
Müqəddəs Yekaterina. Müqəddəs Yekaterinanın əsl adı Doroteya idi. O, 294-cü ildə İsgəndəriyyədə anadan olub. Varlı valideynlərin gözəl qızı olan bu qadının çoxlu sayda istiyənləri var idi. Yaxşı təhsil almışdı — bir neçə dildə danışırdı və fəlsəfə, astronomiya, poeziya, musiqi və riyaziyyatı gözəl bilirdi. Suriyalı bir rahib ona İsa Məsih haqqında danışdı və onu xristianlığa çevirdi. Qız Roma imperatoru Maksimusu dinə gətirməyə çalışanda, — amma o onu 305-ci ildə şəhid olduğu İsgəndəriyyəyə sürgün etdi. Edamından sonra Yekaterinanın cəsədi yoxa çıxdı. Təxminən üç əsr sonra, Yustinian tərəfindən tikilmiş monastırdan olan rahiblər, bir görüntüyə tabe olaraq, Sinayın ən yüksək dağına dırmaşdılar və orada onun qalıqlarını tapdılar. Onları endirib kilsədəki qızıl bir relik qabda yerləşdirdilər. O vaxtdan bəri, Sinayın ən yüksək dağı Müqəddəs Katrinin adını daşıyır. Müqəddəs Katrinin şəhidlik hekayəsi Avropada Səlibçilər tərəfindən danışıldı və o, müqəddəs kimi hörmətə layiq görüldü.
Kilsə. Monastır binalarının labirintləri arasında üç nefli bazilika ucalır. Tikinti 542-ci ildə başladı və doqquz il sonra tamamlandı. Müqəddəs Yelenanın əmri ilə tikilmiş Yanan Kol Kilsəsi kilsənin ayrılmaz hissəsinə çevrildi. Kilsə bazilika şəklində qranitdən tikilib. Divarlar və sütunlar, dam və kitabələr Yustinian dövrünə aiddir. XVIII-ci əsrdə qədim damın altına tavan əlavə edildi. Kilsədəki ən erkən ikonalar VI-cı əsrdə rənglənib. Döşəmə, daxili bəzək və ikonostaz XVII-ci və XVIII-ci əsrlərə aiddir.
Kilsənin taxta giriş qapılarının 1400 yaşı var. Onların üstündə yunan dilində bir yazı var: «Bu, Rəbbin qapısıdır; salehlər oraya girəcəklər» (Məzmur, 118:20). Qapılar Bizans sənətkarları tərəfindən Livanın şam (kedr) ağaclardan istifadə edərək oymalarla məharətlə bəzədilib. Onlar heyvanların, quşların, çiçəklərin və yarpaqların relyefləri olan dörd paneldən ibarətdir. Giriş qapıları XI əsrdə Səlibçilər tərəfindən düzəldilib. Bazilikanın ətrafında ilin aylarını təmsil edən on iki sütun var. Hər birinin üstündə həmin ayda xatırlanan müqəddəslərin Bizans ikonası var. Monolit sütunlar qranitdən hazırlanıb və suvaqlanıb. Başlıqlar qeyri-adi üslubda hazırlanıb. Onlarda xaçlar, bayraqlar, üzüm dəstələri, İsanın ənənəvi simvolu olan quzular, məkəklər və digər xristian dini elementləri var.
Mozaika. İsanın transfiqurasiyasını təsvir edən möhtəşəm mozaika ilə bəzədilib. Bu, Ortodoks Kilsəsinin bu günə qədər bütöv şəkildə qorunub saxlanılan ən erkən və ən gözəl mozaikalarından biridir. Onun bədii üslubu dövrün italyan məktəbinə, xüsusən də Konstantinopoldakı Müqəddəs Vitaliy Kilsəsindəki və Ayasofyadakı mozaikalara yaxındır. Transfiqurasiya mozaikasının mövzusu Matta 17:2 İncilindən götürülmüşdür. İsa mərkəzdə, yanlarında Musa və İlyas, İsanın ayaqları altında isə onun şagirdləri Pyotr, Yaqub və Yəhyadır. Apsidin üstündə Musanın İman Lövhələrini alması və Yanan Kolun qarşısında ayaqqabılarını çıxarması təsvirləri, eləcə də iki medalyon var, onlardan biri Vəftizçi Yəhya, digəri isə Məryəm Ana təsvir olunub və iki mələk İsa Məsihin simvolu olan quzu təqdim edir.
Yanan Kol Kilsəsi. Əsas kilsənin qurbangahının arxasında yerləşir. Zəvvarlar bu müqəddəs məkana ayaqyalın girərək Allahın Musaya verdiyi əmri xatırlayırlar: «Ayaqlarından ayaqqabılarını çıxarın, çünki dayandığınız yer müqəddəs torpaqdır» (Çıxış 3:5). Kilsə Məryəmın Müjdəsinə həsr olunub və içərisində asılmış bir neçə ikona bu mövzuda çəkilib. Kilsədən cəmi bir neçə metr aralıda bir kol möhtəşəm şəkildə böyüyür. Kökləri üzərində müqəddəs bir qurbangah tikmək üçün köçürülüb. Bu, bütün Sinay yarımadasında öz növündə yeganə koldur. Üstəlik, onu başqa yerə əkmək üçün edilən heç bir cəhd uğurlu alınmayıb
İkon Qalereyası və Kitabxanası. İkon Qalereyasında monastırın unikal kolleksiyasını təşkil edən 2000 ikonadan 150-si nümayiş olunur. Onlar müstəsna mənəvi, bədii və tarixi dəyərə malikdir. Ən nadir və ən qədim ikonalardan on ikisi VI əsrin əvvəllərində mum boyaları ilə çəkilmişdir. Əlyazmalarının sayı və dəyəri baxımından monastır kitabxanası yalnız Vatikandan sonra ikinci yerdədir. 3000 əlyazmasının üçdə ikisi yunan dilində yazılmışdır qalanları isə ərəb, suriya, kopt, gürcü, alban (Qafqaz) və digər dillərdədir.
Sinay y-sı (Misir), 19-22.10.2026-cı il
—————————————————
Монастырь Святой Екатерины.
С 19 по 22 октября 2026 года представители Албано-удинской общины совершили паломничество по святым местам монастырского комплекса Святой Екатерины расположенный на Синае, на высоте 1570 метров в долине между горами Моисея, Екатерины и Сафсафа. В 2002 году монастырский комплекс был включён ЮНЕСКО в список объектов Всемирного наследия. Монастырь был построен в период правления византийского императора Юстиниана (527-565 гг.). Для защиты от непрекращающихся набегов кочевых племен монастырь в 537 г. был превращен в крепость. Основатель ислама пророк Мухаммед, арабские халифы, турецкие султаны и даже Наполеон покровительствовали монастырю, и это предотвратило его разграбление. В Х веке на территории монастыря была возведена мечеть — этот мудрый шаг позволил избежать разрушения монастыря. За всю свою долгую историю монастырь ни разу не был захвачен, разрушен или просто повреждён.
На территории монастыря растет Неопалимая купина — куст, в пламени которого, согласно Ветхому завету, Бог впервые явился пророку Моисею. В 324 году мать императора Константина Елена приказала построить на месте неопалимой купины капеллу. Веками монастырь Святой Екатерины был местом традиционного паломничества, здесь много икон, старинных книг (палимпсестов), колоколов, предметов церковной утвари. В последние годы забытая было традиция паломничества стала возрождаться.
Святая Екатерина. Настоящее имя Святой Екатерины — Доротея. Она родилась в 294 году в Александрии. Красивая дочь состоятельных родителей, она не знала недостатка в женихах. Девушка получила хорошее образование — владела несколькими языками, изучала философию, астрономию, поэзию, музыку и математику. Монах-сириец рассказал ей об Иисусе Христе и обратил в христианство. Когда девушка попыталась обратить в христианство римского императора Максимиуса, тот сослал ее в Александрию, где в 305 году она приняла мученическую смерть. После казни тело Екатерины исчезло. Примерно три века спустя монахи монастыря, построенного Юстинианом, повинуясь видению, поднялись на самую высокую гору Синая и нашли там останки Екатерины. Они спустили их вниз и поместили в золотую раку в церкви. С тех пор высочайшая гора Синая носит имя Святой Екатерины. Историю мученической смерти Святой Екатерины рассказали в Европе крестоносцы, и она стала почитаться как святая.
Церковь. В лабиринте монастырских построек возвышается трехнефная базилика. Работы по ее возведению начались в 542 году и завершились через девять лет. Часовня Неопалимой купины, сооруженная по приказу Святой Еленой, стала составной частью церкви.
Церковь построена из гранита в форме базилики. Стены и колонны, кровля и надписи сохранились со времён Юстиниана. В XVIII веке под древней кровлей был сделан потолок. Самые ранние из икон, находящихся в церкви, были написаны ещё в VI веке. Пол, внутреннее убранство и иконостас относятся к XVII — XVIII векам.
Деревянным входным дверям в церковь 1400 лет. Над ними — надпись по-гречески: «Вот врата Господа; праведные войдут в них» (Псалтырь, 117:20). Двери искусно украшены резьбой, выполненной византийскими мастерами, использовавшими ливанский кедр. Они состоят из четырёх частей, с рельефами животных, птиц, цветов и листьев. Двери притвора сделаны крестоносцами в XI веке. Вдоль базилики установлены двенадцать колонн — по числу месяцев в году. Над каждой — византийская икона со святыми, поминаемыми в определенный месяц. Монолитные колонны сделаны из гранита и отштукатурены. Капители выполнены в необычном стиле. На них — кресты, флаги, кисти винограда, ягнята — традиционный символ Иисуса — и другие христианские символы.
Мозаика Преображения. Украшена великолепной мозаикой, изображающей Преображение Иисуса. Это самая ранняя и одна из лучших мозаик православной церкви, полностью дошедшая до наших дней. Её художественный стиль близок к итальянской школе того периода, особенно к мозаикам в церкви Святой Виталия и в Софийском соборе в Константинополе. Тема мозаики Преображения почерпнула из Евангелия от Матфея, 17:2. В центре её — Иисус, по бокам — Моисей и Илия, у ног Иисуса — его ученики Пётр, Иаков и Иоанн.
Выше апсиды изображены Моисей, принимающий скрижали веры и снимающий обувь перед Неопалимой купиной, а также два медальона, в одном из которых, по-видимому, Иоанн Креститель, а в другом — богоматерь, и два ангела, совершающих подношение ягнёнку — символу Иисуса Христа.
Часовня Неопалимой купины. Находится за алтарем главной церкви. Паломники входят в это святое место без обуви, помня заповедь Бога, данную им Моисею: «сними обувь с ног твоих: ибо место, на котором ты стоишь, есть земля святая» (Исход, 3:5). Часовня посвящена Благовещенью Девы Марии, и некоторые висящие в ней иконы написаны на эту тему.
Куст буйно растет всего в нескольких метрах от часовни. Он был пересажен для того, чтобы можно было построить святой алтарь над его корнями. Это единственный куст такого рода на всем Синайском полуострове. Причем ни одна попытка высадить его в другом месте не увенчалась успехом.
Галерея икон и библиотека. В галерее икон выставлено 150 из 2000 икон, составляющих уникальную коллекцию монастыря. Они имеют исключительную духо вную, художественную и историческую ценность. Двенадцать самых редких и самых старых икон написаны еще в VI веке восковыми красками.
По числу и ценности рукописей библиотека монастыря уступает только Ватикану. Из 3000 рукописей две трети написаны по-гречески. Остальные — на арабском, сирийском, коптском, грузинском, албанском (Кавказ) и на других языках.
Синайский п-ов (Египет), 19-22.10.2026г
